چیرۆکی کەسێ کە چ کەس نەو (بەشی یەکەم)
رێزگرە! درم!
گوڵم!
کەمەسرینانە خوێنبایی تەمەنی تێپڕاوی منە!
میراتی من!
نەوەک بە تیروپشک و زەختی باو!
بەجارێ گشت لە مشتماتەدەر
کەگەر بەناوی چاوی جوانی تۆوە تۆمار ببن!
بەئاگر و گڕی بڵێسەسای موبارەکیی جگەرەی نامەبارەک
بەهێڵی خێچ و خواری قوڕینەخوێنی خێڵی دوورە دیرۆک
مووروو مووروو کراوە
کەس دەستی لێ نەداوە!
ئەمە سەربردەی زارۆیەکە کە بەنووکی کلکی پێ
چ گا چەچەی نەگەی بەچڵووکی چ ئامانجێ!
گشت شەو شەونخوونی نانەبوو
چەنێ و چلۆنی نەئەزانی دری!
برسێتێ چ کوو بڕست و مەرجی مانی بوو
ئوو ئەمەش بڕاوی خێڵی میهرەبانی بوو
کەواتە بگریەمن! بەناسکی!
تیبینی: سلاڤ کاکیلە گەرەکمە فەرهەنگۆکێک بۆ ئەم وەرتێڕیانەی خۆم بنووسم، ئەگەر قەشەنگ سەرنجی بدەنێ لە کۆمەڵێک زاراوەی کوردی و وشەی تایبەت بەخۆم بۆ وەرگێڕانی ئەم هۆنراوەیە کەڵک وەرگیراوە.
چ کەس : هیچ کەس
نەو: نەبوو
رێزگرە: رێزبگرە
درم: دڵم
کەمەسرینانە: کە ئەم ئەسرینانە
تیروپشک: قورعە
باو: لەجیاتی وشەی " عورف " دامناوە
لە مشتماتەدەر: لە مستم هاتەدەر
بڵێسەسا: بڵێسەئاسا
قوڕینەخوێن: کەتیبەخان( وشەیەکی داتاشراوی خۆمە و زیاتر لە وشەیەکی گۆترە دەچێ بەڵام خۆم لێی رازێم و بەلای منەوە ئەو مانایەی دەمهەوێ، گەیاندوویەتی)
دوورە دیرۆک : مێژوی کۆن
مووروو مووروو : مۆهرۆمووم( بەمنداڵی گەر بمانویسبایە کەسێک دەست لە شتێک نەدا میزمان پێ دادەکرد و دەمانگوت: ئەوە مووروو موورم کرد و ئیتر کەس ناتوانێ دەستی لێ بدا)
سەربردە: سەرگوڕشتە
زارۆ: منداڵ
کلکی پێ: پەنجەی پێ ( کلک: قامک ) ( کلک: بەزاراوەی هەورامی یانی کیر)
چ گا: هیچ کات
چەچە: دەست ( منداڵێک کە تازە تووتەڵە دەبێ و زمان دەگرێ بە دەست دەڵێ چەچە، دیارە لە ماڵی ئێمە وابوو جا نازانم لەماڵی ئێوە چۆنە؟!)
چ ئامانجێ : هیچ ئامانجێک
شەونخوون: شەو بێدار
نانەبوو: نان ئەبوو
چەنێ : چەندە
دری: دڵی ( هەولێری بە "دڵ"دەڵێ: در )
برسێتێ : برسییەتی
چ کوو : چونکوو، چوونکە
ئوو : وە ( هەولێری بۆ درێژەدانی قسەکانیان لە " ئوو " لە جیاتی " وە " کەڵک وەردەگرن)
بڕاو: بەش، پێ بڕاو، سەهم
خێڵ: بە فارسی دەبێتە" قەبیلە"
کەواتە: کەوابێ، کەوایە، جائەگەر وایە
بگریەمن: من بگری، لەجیات ئەسرێ و فرمێسک من هەڵڕێژە.
ئەو فەرهەنگۆکە لە وەڵامی ئەو برادەرانەی لەوەرگێڕانە گۆترەکەی من حاڵی نەبوون، نووسراوە، کاکە واش نییە کە هەر هیچ مانایەکیشی نەبێ! گرنگ ئەوەیە کاتێک شتەکانی من دەخوێننەوە جارجارە یەک شتتان لەبیر نەچێ، ئەویش ئەوەیە: درووستە من گەمژەم و نووسینەکانم قۆڕیاتن، بەڵام جارجارە بەخۆم نییە هەندێک شتی ئامانجدارانەش دەنووسم کە خۆم بۆ ماوەیک لێ رازی دەبم! چاو لە سەرەوەی وێبلاگەکەم بکەن نووسراوە: قسەی بەلاش، قسەی زل، قسەی قۆر و ...
هەندێک لە نووسراوەکانم دەچنە خانەی ئەو سێ نوقتەیەی سەرەوە، ئەدی کوو... مامووستا...!!؟؟
چەند وردیلە فڵتە:
1 ـ چ ترسێنەر و تۆقێنەر و زراو بڕە کاتێک دوو جەستە.. دوو جەستەی تامەزرۆ، دوای بە کۆتا گەیاندنی راسپاردەکانیان ـ واتە: پێک گەیاندنی دوو رۆحی ناتەواو/ دوو رۆحی یاخی/ دوو رۆحی تینوو/ دوو رۆحی رۆحیک ـ لە چرکەساتی "ئامێز"دا، چاوەکانیان کراوەبێ!
تێبینی یەک: گەر نەنکم ـ بەقەولی هاورێیەکم کە هەمووجارێک پێی دەگوتم: تۆ گەر لە هەزار ساڵی رابردوودا لە دایک بووبای، ئێستە بۆخۆت فیلەقووچێک (فیلەسووف) دەبووی ـ فیلە قووچێک بوایە، ئەو رەستەیەی سەرەوەی ئاوا دەگوت: من یەکەمجار کە مردم لە قەڵاغدا بوو!
گوتم: چۆن؟
گوتی: ئەو باپیرە حازرییەت نەبوو، باپیرێکی دیکەت بوو، بەربەیانێکی ساردی بەفرانبارێک، کاتێک یەکترمان لە ئامێزگرت هەر ئەوەندەم زانی چاومان چووقاند و ئیتر مردین.
تێبینی دوو: ئەو قسەیەی کە دەڵێ: "خۆزگە هەر ئەودەمی مردباین"، کەسانێک لە پڕتووکە پڕ لە پەندەکاندا تۆماریان کرد کە هیچ کات نەیانتوانی/ نەیانزانی/ نەیانهەویست/ نەیانهێشت/ نەیانوێرا: جارێک.. هەر تەنها جارێک لە قەڵاغێکا بمرن!
2 ـ من:
هیچ مەجالی تێدا ناهێڵمەوە و بە دڵنیاییەوە دەڵێم:
نێرگەلی ئێرە، گەر بێتوو لە لایەن مێوگەلی ئێرەوە، چووکترین مەیلی گانیان پێ بدرێ، مەجالی بۆ دەشتاشن و بە بێ ئەملاو ئەولا، داوای ئەو مێوە ـ جا لە هەر تەمەن و شێوەیەکیشدا بێ ـ قەبوول دەکەن و بە بێ لەبەرچاو گرتنی هەرچەشنە بەربەستێکی کەسێەتی ـ کۆمەڵیەتی، دەیانگێن.
3 ـ کە دەڵێم: مرۆڤ بوونەوەرێکی لارێیە و دەڵێم: تف لە مرۆڤایەتی/ بژی بوونەوەرایەتی، لۆمەمم مەکەن.
ئاخر من هیچ کات نەمبینیوە ئاژەڵێک یان بوونەوەرێکی نامرۆڤ لە پشتە سەری هاو رەگەزەێکی و روو بە هاو رەگەزێکی تری، چاو داگرێ و دمەلاسکەی هاورەگەزە ساکارەکەی بکاتەوە کە چاوی بە چاویەوە نییە!
4 ـ چووم بۆ شارێک، نزیک سنووری وڵاتێک، شارێکی کوردی زمانی فارسی ئاخێوی رەچەڵەک دۆڕاوی بەناو "دیانا".
لە تاکسیی چوون دا، شتێکی ئەوتۆ نەقەوما، بەڵام لە تاکسییەکانی ناو شار و تاکسیی گەرانەوەدا زۆر شت قەومان.
دەچوومەوە بۆ ماڵی هاورێیەکی کۆنە خەباتم، کایبرایەکی کَۆڕدَ کە بە فارسیی عەجەمی قسەی لەگەڵ دەکردم، حەبدوول باسیتی تەواو قەوە کردبوو و سەری بۆ بادەدا و دەتگوت بۆ قالە دایییرە بەه بەه و دەم خۆش دەم خۆش دەڵێ، لە پڕ موبایلی گایشۆپێڕ دەستی کرد، بە ئاخ و ئۆف و "شەکیرا" و "حەبدوول باسیت" لێیان بوو بە گەڕە لاوژە، حەتیم.. جنێوە فارسییە سەقەتەکەی کایساییق و ئەو دوو دەنگ بێژەی نێر و مێوەی باسیم کردن، کەش و هەوایەکی خوڵقاندبوو کە بە هیچ زمانێک و کەڵامێک وەسیف ناکڕێ.
دابەزیم، بەڵێ کارم بەوەی نییە، لە سایەی سەری هاورێ دێرینەکەم ئەو چوار رۆژەی لەوێ بووم چوار قومم ئاو نەخواردەوە، جا بۆماڵتێکتانە تووبۆرگی کەسک دەهێڵێ توونیت بێ!؟ ناوەڵڵا!.
هەر لەو شارە چووم بۆ ماڵی ئاشنایەکی دیکەم، منداڵێکی سێ چوار ساڵانەیان هەبوو، مەمکە مژەی دەمژی، عاتاریی دەکرد و سەروومەقولاتیشی دەدا.
هەر لەوشارە زۆر شتی ترم بینی گەر بۆتانی بگێڕمەوە دەرشێنەوە، جابۆیە لە بەسەرهاتی تاکسیی گەڕانەوە دەگەڕێم و نەهێنییەکتان بۆ دەدرکێنم: کچێکم ماچ کرد.